Zasada FIFO – co to właściwie oznacza? To sposób zarządzania kolejnością przepływu elementów. Komponent, który pojawił się w systemie jako pierwszy, powinien też jako pierwszy zostać wykorzystany, wydany, rozliczony albo przetworzony. Zasada jest stosowana m.in. w produkcji, handlu, rachunkowości, informatyce, logistyce i magazynowaniu. W tym ostatnim przypadku określa kolejność rotacji zapasów: starsze partie powinny opuszczać magazyn przed nowszymi. Jak wdrożyć tę zasadę w praktyce i czym różni się ona od LIFO oraz FEFO?

Zasada FIFO – co to znaczy?

FIFO to skrót od angielskiego First In, First Out, czyli „pierwsze weszło – pierwsze wyszło”. Oznacza, że spośród kilku elementów, partii lub zapasów w pierwszej kolejności wykorzystuje się ten, który pojawił się najwcześniej.

Zasada ma charakter uniwersalny, dlatego jej znaczenie zależy od kontekstu. W handlu i produkcji pomaga zarządzać rotacją towarów i materiałów, w gastronomii może określać kolejność wykorzystywania produktów, a w rachunkowości służy do przypisywania kosztu do rozchodu zapasów. W informatyce FIFO opisuje działanie kolejki danych, w której element dodany jako pierwszy jest również jako pierwszy przetwarzany lub usuwany. W magazynowaniu natomiast najważniejsze jest takie organizowanie przepływu, aby starsza partia została pobrana przed nowszą.

Jak stosować metodę FIFO w magazynowaniu i logistyce?

W magazynie, w którym wdrażamy metodę FIFO, trzeba tak zorganizować przyjęcia, lokalizacje i wydania, aby pracownik rzeczywiście mógł pobrać właściwą partię bez dodatkowego szukania.

Podstawą jest czytelne oznaczenie towaru – np. datą przyjęcia, numerem partii lub innym identyfikatorem – oraz przypisanie mu konkretnej lokalizacji. Kolejna dostawa nie powinna zasłaniać ani utrudniać dostępu do zapasu, który trafił do magazynu wcześniej.

Znaczenie ma również sposób rozmieszczenia towaru. W zależności od rodzaju magazynu starsze partie można umieszczać w lokalizacjach przeznaczonych do pobrania w pierwszej kolejności albo rozdzielać kolejne dostawy na osobne miejsca składowania. W większych obiektach kolejność może być dodatkowo kontrolowana przez system WMS.

FIFO, LIFO czy FEFO – czym różnią się te metody?

FIFO nie jest jedyną zasadą zarządzania kolejnością przepływu zapasów.

• FIFO – First In, First Out oznacza wydawanie najpierw tego, co zostało przyjęte najwcześniej.

• LIFO – Last In, First Out działa odwrotnie: w pierwszej kolejności wykorzystywany jest zapas przyjęty jako ostatni. Taki sposób może wynikać m.in. z konstrukcji miejsca składowania, gdy dostęp do towaru jest możliwy tylko z jednej strony.

• FEFO – First Expired, First Out opiera kolejność wydania na terminie przydatności lub ważności. Najpierw pobierany jest produkt, którego termin upływa najwcześniej – nawet jeśli został dostarczony później niż inna partia. W przypadku produktów z różnymi terminami ważności to właśnie FEFO może lepiej odpowiadać rzeczywistemu ryzyku strat.

Którą zasadę rotacji zapasów wybrać?

Najpierw warto ustalić, co powinno decydować o kolejności wydania zapasu. Jeśli najważniejszy jest moment przyjęcia do magazynu, naturalnym wyborem będzie FIFO. Jeżeli kluczową informacją jest termin ważności, lepiej sprawdzi się FEFO. LIFO może natomiast występować w procesach, w których specyfika składowania powoduje, że najłatwiej dostępna jest ostatnio odłożona partia. Znaczenie mają również rodzaj asortymentu, tempo rotacji, częstotliwość dostaw, sposób kompletacji oraz możliwości techniczne magazynu.

Jak wyposażenie magazynu może wspierać wdrożenie zasady FIFO?

FIFO jest przede wszystkim zasadą organizacji przepływu, a nie cechą konkretnego regału. Wyposażenie magazynu może ułatwiać jej stosowanie, ale o skuteczności decydują również sposób oznaczania partii, przypisanie lokalizacji i przyjęta kolejność pobierania towaru.

Sama konstrukcja regału nie gwarantuje więc zachowania FIFO. Ważne są czytelne lokalizacje, możliwość oddzielenia kolejnych partii oraz łatwy dostęp do zapasu, który powinien zostać pobrany jako pierwszy.

Przy drobnicy pomocne mogą być regały półkowe wyposażone w pojemniki, przegrody i oznaczenia lokalizacji. Przy kartonach lub komponentach warto tak dobrać szerokość i wysokość półek, aby nie trzeba było przestawiać wielu produktów w celu dotarcia do starszej partii.

FIFO w praktyce – porządek, rotacja i mniejsze ryzyko strat

Zasada FIFO to prosty sposób na utrzymanie właściwej rotacji zapasów. Jej konsekwentne stosowanie ułatwia porządkowanie przepływu towarów, zmniejsza ryzyko strat, poprawia kontrolę nad stanami magazynowymi i usprawnia kompletację. Dzięki temu łatwiej zachować przewidywalną kolejność wydań i lepiej wykorzystać dostępne zasoby.